Trong các bài về 「オノマトペ」（「おのまとぺ」, [o̞no̞mato̞pe̞]：từ mô phỏng âm thanh, trạng thái hoặc cảm giác bằng lời） trước đây, chúng ta đã học:
Phần ①: những từ diễn tả cảm xúc vui vẻ và hào hứng, như 「ワクワク」 và 「ドキドキ」
Phần ②: những từ diễn tả âm thanh thật sự nghe được, như 「ザーザー」 và 「ドンドン」
Phần ③: những từ diễn tả cảm giác khi chạm bằng tay, như 「フワフワ」 và 「ツルツル」
Phần ④: những từ diễn tả chuyển động và cách đi của con người, như 「テクテク」 và 「ピョンピョン」
Phần ⑤: những từ diễn tả dáng vẻ khi ăn và cảm giác món ăn, như 「パクパク」 và 「モグモグ」
Lần này, chúng ta sẽ mở rộng nhóm từ chỉ 「気持ち」（cảm xúc） đã học ở Phần ①.
Đây là những từ biến nhiều trạng thái khác nhau trong lòng thành lời, như đang tức giận, không yên, nhẹ nhõm hoặc thất vọng.
Đang bực bội là 「イライラ」
Không yên trong lòng là 「ソワソワ」
Cười với vẻ vui vẻ là 「ニコニコ」
「オノマトペ」 chỉ cảm xúc rất tiện để truyền đạt ngắn gọn điều đang diễn ra trong lòng mình hoặc trong lòng người khác. Những từ này xuất hiện ở khắp nơi: hội thoại, mạng xã hội, truyện tranh và phim truyền hình. Nếu học hôm nay, bạn sẽ có thể diễn tả cảm xúc tự nhiên hơn.
Hôm nay, chúng ta sẽ chọn 8 từ 「オノマトペ」 chỉ cảm xúc và trạng thái trong lòng, rồi học qua ví dụ xem đó là cảm xúc gì và dùng như thế nào.
「オノマトペ」 có 2 loại lớn. Hãy ôn lại những bài trước.
Loại
Diễn tả điều gì
Ví dụ
「擬音語」（「ぎおんご」, [ɡʲio̞ŋɡo̞]：từ biến âm thanh thành lời）
Âm thanh thật sự nghe được
「ザーザー」（tiếng mưa lớn）, 「ドンドン」（tiếng gõ hoặc đập）
「擬態語」（「ぎたいご」, [ɡʲitaigo̞]：từ biến trạng thái thành lời）
Trạng thái và cảm xúc（không có âm thanh）
「イライラ」（dáng vẻ bực bội）, 「ニコニコ」（dáng vẻ đang cười）
「オノマトペ」 chỉ cảm xúc hầu hết là 「擬態語」.
「イライラ」 và 「ソワソワ」 diễn tả trạng thái trong lòng → không nghe được âm thanh → 「擬態語」
Chuyển động của lòng người không nhìn thấy được, nhưng tiếng Nhật biến trạng thái ấy thành lời giống như âm thanh
Nếu chú ý xem có nghe được âm thanh không hay đang diễn tả cảm xúc hoặc trạng thái, bạn sẽ dễ nhớ nghĩa hơn. Có thể hiểu rằng 「オノマトペ」 chỉ cảm xúc đều diễn tả trạng thái trong lòng.
Ý nghĩa: Cảm giác tức giận hoặc bực bội vì mọi việc không diễn ra như mình muốn. Tâm trạng trở nên sắc cạnh và khó bình tĩnh.
Dùng khi bị bắt chờ, khi việc gì đó không suôn sẻ hoặc khi xung quanh ồn ào.
Ví dụ:
「電車がなかなか来なくて、イライラする。」（Tàu mãi không đến nên tôi thấy bực bội.）
「パソコンがおそくて、イライラしてきた。」（Máy tính chậm nên tôi bắt đầu thấy bực.）
「イライラしているときは、少し休もう。」（Khi đang bực bội, hãy nghỉ một chút.）
Gợi ý cách dùng: 「イライラ」 là cảm xúc không dễ chịu. Từ này thường dùng ở dạng 「イライラする」 và 「イライラした」. Khi nói với ai đó 「イライラしないで」, câu này có thể trở thành lời động viên nhẹ nhàng.
Ý nghĩa: Trạng thái lo rằng điều xấu có thể xảy ra nên không yên lòng. Từ này thường diễn tả cảm xúc của người đang theo dõi một việc gì đó.
Dùng khi xem trận thể thao, cảnh nguy hiểm hoặc cảnh căng thẳng trong phim truyền hình.
Ví dụ:
「試合の最後まで、ハラハラして見ていた。」（Tôi đã hồi hộp lo lắng theo dõi đến cuối trận.）
「子どもが高い所にのぼって、ハラハラした。」（Đứa trẻ leo lên chỗ cao nên tôi lo thót tim.）
「ハラハラするえいがを見た。」（Tôi đã xem một bộ phim khiến mình hồi hộp lo lắng.）
Gợi ý cách dùng: 「ハラハラ」 thường dùng khi lo cho người khác hoặc lo về một tình huống đang nhìn thấy, hơn là nói trực tiếp về bản thân. Nếu 「ドキドキ」 là âm thanh trái tim của chính mình, thì 「ハラハラ」 là cảm giác vừa lo vừa dõi theo.
Ý nghĩa: Trạng thái tâm trạng chùng xuống vì điều mình kỳ vọng đã không diễn ra tốt đẹp. Có cảm giác thất vọng đến mức mất sức.
Dùng khi điều đang mong chờ bị hủy hoặc khi kết quả không như mình nghĩ.
Ví dụ:
「雨で遠足が中止になって、ガッカリした。」（Chuyến dã ngoại bị hủy vì mưa nên tôi thất vọng.）
「結果を見て、ガッカリした。」（Nhìn kết quả xong, tôi thấy thất vọng.）
「ガッカリしないで、また挑戦しよう。」（Đừng quá thất vọng, hãy thử lại nhé.）
Gợi ý cách dùng: 「ガッカリ」 dùng ở dạng 「ガッカリする」 và 「ガッカリした」. Từ này cũng thường được viết bằng 「ひらがな」 là 「がっかり」. Đây là từ có hình ảnh tâm trạng “đi xuống”.
Ý nghĩa: Dáng vẻ đang cười vui vẻ và dịu dàng. Đây là cảm giác cười bằng nét mặt, không phát ra tiếng lớn.
Dùng khi vui, hạnh phúc hoặc tâm trạng tốt.
Ví dụ:
「プレゼントをもらって、ニコニコしている。」（Nhận được quà nên người đó đang cười vui vẻ.）
「赤ちゃんがニコニコ笑った。」（Em bé đã cười tươi.）
「先生はいつもニコニコしている。」（Thầy cô lúc nào cũng mỉm cười vui vẻ.）
Khác nhau giữa 「ニコニコ」 và 「ニヤニヤ」: 「ニコニコ」 là nụ cười sáng và dễ chịu. Từ có hình thức gần giống là 「ニヤニヤ」 dùng khi cười như đang che giấu điều gì đó, và đôi khi tạo ấn tượng không tốt. Với nụ cười dễ chịu, hãy dùng 「ニコニコ」.
Ý nghĩa: Trạng thái lòng rộn lên vì sắp có chuyện vui hoặc thú vị. Tâm trạng trở nên sáng và nhẹ.
Dùng khi có kế hoạch vui hoặc khi điều tốt đẹp đang chờ phía trước.
Ví dụ:
「明日から旅行なので、ウキウキする。」（Từ ngày mai đi du lịch nên tôi thấy háo hức.）
「新しいくつを買って、ウキウキした気分だ。」（Mua giày mới nên tôi có tâm trạng vui rộn ràng.）
「休みの前は、なんだかウキウキする。」（Trước ngày nghỉ, không hiểu sao tôi thấy háo hức.）
Khác với 「ソワソワ」: Cả hai đều là cảm giác chờ “chuyện sắp tới”, nhưng 「ウキウキ」 là vui và tích cực, còn 「ソワソワ」 là không yên. 「ウキウキ」 chỉ dùng cho cảm xúc tốt.
Ý nghĩa: Trạng thái cảm thấy an tâm sau khi lo lắng hoặc căng thẳng tan đi. Từ này thường dùng ở dạng 「ホッとする」.
Dùng khi một vấn đề kết thúc an toàn hoặc khi điều lo lắng biến mất.
Ví dụ:
「試験が終わって、ホッとした。」（Thi xong nên tôi thấy nhẹ nhõm.）
「子どもがぶじに帰ってきて、ホッとした。」（Con đã về nhà an toàn nên tôi thấy nhẹ nhõm.）
「いい知らせを聞いて、ホッとする。」（Nghe tin tốt nên tôi thấy an tâm.）
Gợi ý cách dùng: 「ホッと」 bắt nguồn từ 「ほっ」, âm giống như khi thở ra sau khi đã nín thở vì căng thẳng. Cách nói 「ホッと一息（ひといき）つく」 cũng rất thường gặp. Đây là từ rất tiện để diễn tả cảm giác an tâm.
「オノマトペ」 chỉ cảm xúc rất tiện để truyền đạt ngắn gọn điều đang có trong lòng mình. Không cần giải thích dài, cảm xúc vẫn được truyền đến nhanh.
「試験が終わって、ホッとしたよ。」（Thi xong rồi, tôi thấy nhẹ nhõm đấy.）
「旅行が楽しみで、ウキウキしてる。」（Tôi mong chuyến du lịch nên đang háo hức.）
「待たされて、ちょっとイライラしちゃった。」（Bị bắt chờ nên tôi hơi bực một chút.）
So với chỉ nói “vui” hoặc “không thích”, những từ này truyền đạt rõ hơn đó là cảm xúc như thế nào. Chúng được dùng rất nhiều trong hội thoại với gia đình và bạn bè.
「オノマトペ」 chỉ cảm xúc cũng thường được dùng trong bài đăng mạng xã hội và truyện tranh. Vì có thể biểu hiện cảm xúc bằng từ ngắn, người đọc dễ hình dung tình huống hơn.
「明日からきゅうか！ ウキウキ。」（Từ ngày mai nghỉ rồi! Háo hức quá.）
「結果発表までソワソワする…。」（Tôi cứ bồn chồn cho đến lúc công bố kết quả…）
「ぶじ終わってホッと。」（Kết thúc an toàn nên thấy nhẹ nhõm.）
Trong truyện tranh, người ta cũng thường viết những từ như 「イライラ」 và 「ニコニコ」 bên cạnh nhân vật để cho thấy cảm xúc. Nếu biết 「オノマトペ」 chỉ cảm xúc, bạn sẽ thưởng thức truyện tranh và phim truyền hình dễ hơn.
「オノマトペ」 diễn tả cảm xúc và trạng thái trong lòng sẽ dễ học hơn nếu chia theo loại cảm xúc:
Cảm xúc không tốt: 「イライラ」（tức giận）, 「クヨクヨ」（buồn phiền）, 「ガッカリ」（thất vọng）
Không yên và lo lắng: 「ソワソワ」（không yên）, 「ハラハラ」（lo lắng）
Cảm xúc tốt và sự nhẹ nhõm: 「ニコニコ」（nụ cười）, 「ウキウキ」（lòng rộn lên）, 「ホッと」（an tâm）
Các điểm chính là:
「オノマトペ」 chỉ cảm xúc hầu hết là 「擬態語」（không nghe được âm thanh thật）
Nhiều từ có dạng lặp lại cùng một âm 2 lần
Có thể đưa vào câu bằng 「〜する」, 「〜している」 và 「〜した」
Không chỉ dáng vẻ bên ngoài, mà cả cảm xúc trong lòng cũng được truyền đạt
Khi dùng được 「オノマトペ」 chỉ cảm xúc, bạn có thể diễn tả sinh động lòng mình và cảm xúc của người khác bằng tiếng Nhật. Từ 8 từ học hôm nay, trước hết hãy thử dùng những từ thường gặp như 「イライラ」, 「ニコニコ」 và 「ホッと」 trong cuộc trò chuyện tiếp theo.
Lần sau（「オノマトペ」 trong tiếng Nhật ⑦）, chúng ta sẽ học 「オノマトペ」 diễn tả dáng vẻ và trạng thái của đồ vật.
Chúng ta sẽ xem các cách nói như 「ピカピカ（光っている）」（sáng bóng）, 「ボロボロ（古くていたんでいる）」（cũ và hư hại） và 「ぐちゃぐちゃ（みだれている）」（lộn xộn）,
rồi tìm hiểu những cách biến dáng vẻ của các vật xung quanh thành lời.
Hẹn gặp lại.
